WhatsApp

06 57 34 83 56

Email

info@paardoptimaal.nl

Steeds meer voermerken maken gebruik van organisch gebonden of organische mineralen. Dat is iets wat door deze merken vaak aangeprijsd wordt, maar als je het aan mij vraagt zijn organisch gebonden mineralen juist niet wenselijk. In deze blog ga ik het hebben over het verschil tussen organische en anorganische mineralen en waarom ik geen voorstander ben van organische mineralen in paardenvoeding.

Organische mineralen zie je vooral veel terug in balancers. Dat vind ik zelf jammer, want het is soms al lastig genoeg om een balancer te vinden en hierdoor vallen er nog een aantal balancers af voor mij. Mijn uitgangspunt is dat een paard in de basis ruwvoer en een balancer nodig heeft. In principe zijn balancers dan ook relatief gezond omdat de voedingsstoffen hierin erg geconcentreerd zijn. Je hoeft er maar weinig van te geven en er zitten weinig overbodige ingrediënten in. Op zich zijn de meeste balancers dus mooie producten, maar organisch gebonden mineralen – en specifiek organisch gebonden selenium – is wel iets om mee op te letten.

Organische vs anorganische mineralen

Je hebt dus organisch gebonden mineralen, en daar tegenover staat anorganisch. Bij organisch denken mensen vaak aan biologisch, omdat het Engelse organic wel vertaald wordt naar biologisch. Merken zijn vaak trots op organisch gebonden mineralen in hun voer. Dat komt omdat organisch gebonden mineralen beter opgenomen worden voor het lichaam. In feite is dat inderdaad zo. Wat men hierbij echter niet vermeld is dat anorganisch gebonden mineralen minder goed opgenomen worden omdat deze door de darmwand gereguleerd worden. Organisch gebonden mineralen worden zo goed opgenomen omdat deze regulerende functie hierop niet uitgeoefend kan worden. Organisch gebonden mineralen hebben een hoge biobeschikbaarheid. Dat betekent enkel dat er een groot deel van in het bloed opgenomen wordt. Dat wil echter niet zeggen dat het ook daadwerkelijk daar terechtkomt waar het lichaam het nodig heeft.

Anorganisch gebonden mineralen zijn mineralen die gebonden zijn aan zouten of oxide. Je kunt bijvoorbeeld denken aan magnesiumoxide. Deze ketens van moleculen vallen uit elkaar in de maag waardoor het magnesium mineraal vrij komt van de oxide. Het lichaam kan dit mineraal dan herkennen als zijnde magnesium in de darmen. De darmreceptoren herkennen magnesium en communiceren met het lichaam of het op dat moment magnesium nodig heeft. Als dat wel zo is wordt dit mineraal door de darmwand toegelaten tot het bloed. Als het niet zo is wordt het afgevoerd of opgeslagen om later te gebruiken. Bij anorganisch gebonden mineralen heeft de darmwand dus een regulerende functie en wordt er van te voren bepaald of het lichaam wel of niet behoefte heeft aan een bepaalde mineraal.

Organisch gebonden mineralen zijn mineralen die bijvoorbeeld gebonden zijn aan aminozuren. Een voorbeeld hiervan is magnesiumglycinaat. Waar magnesiumoxide in de maag uit elkaar valt gebeurt dat met magnesiumglycinaat niet. Pepsine, wat in de maag eiwitten bewerkt, ziet namelijk enkel dat dit al een aminozuur is en bewerkt deze dus niet. Het magnesium molecuul wordt dus niet gescheiden van de aminozuren. Aminozuren (eiwitten) zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam van je paard en deze worden dan ook vrijwel altijd doorgelaten. De receptoren op de darmwand zien dus een aminozuur en laten dit door tot het bloed. Het magnesiummolecuul wordt dus niet herkend, maar daar komt ook nog bij dat deze aminozuren vervolgens als defect gezien zullen worden. Er zit namelijk een mineraal in wat er niet in hoort. Deze worden dus afgevoerd (extra belasting voor de lever en nieren) en de eiwitten worden dus niet opgenomen. Als dit met het mineraal ijzer gebeurt wordt ijzer opgeslagen in de lever en dat kan tot vergiftiging leiden en de lever belemmeren in zijn functie in grote hoeveelheden. Andere moleculen waar organische mineralen aan gebonden kunnen zijn, zijn suikers, koolhydraten en vetten.

Los van of de mineralen in een product organisch of anorganisch zijn, het is erg lastig om vast te stellen hoe goed mineralen daadwerkelijk door een paard opgenomen worden. Er zijn namelijk veel factoren die de opname van voedingsstoffen negatief kunnen beïnvloeden, zoals een leaky gut. Hoeveel een paard daadwerkelijk opneemt van een mineraal is dus eigenlijk niet duidelijk. In de meeste gevallen zijn ook bloedwaardes hierin niet betrouwbaar omdat de hoeveelheid van een mineraal in het bloed niet per se in verhouding hoeft te staan met de aanwezige hoeveelheid in de weefsels. Bij bijvoorbeeld selenium komt daar ook bij kijken dat er veel discussie is over de waardes die bij bloedonderzoek gebruikt worden. Deze zijn aan de hoge kant waardoor veel paarden een lage seleniumwaarde zouden hebben. Het is echter de vraag of dat daadwerkelijk zo is.

Organisch gebonden selenium

Een mineraal wat vaak in organische vorm voorkomt in voer in selenium. Selenium wordt organisch gebonden aan cysteïne of methionine, twee belangrijke aminozuren voor paarden. Bij dit sporenelement (een mineraal waar maar een kleine hoeveelheid van nodig is) is het nog minder wenselijk om dit organisch te voeren. Ook bij selenium valt de regulering weg, maar bij dit mineraal komt er nog meer bij kijken. Om te beginnen is een overschot aan selenium toxisch. Hoe snel je aan een overschot komt zijn de meningen over verdeeld. Specifiek bij selenium is er ook discussie over de waardes die bij bloedonderzoek aangehouden worden. Daardoor lijken veel paarden laag in selenium te zitten waardoor eigenaren dit gaan suppleren terwijl dat eigenlijk niet nodig is. Ook in vitamine E supplementen vind je bijvoorbeeld vaak selenium terug. Selenium speelt o.a. een rol bij stofwisselingsaandoeningen als Equine Metabool Syndroom en insulineresistentie. Een paard wat verder helemaal gezond is kan door enkel organisch gebonden selenium insulineresistent worden.

Een ander probleem met selenium is dat het concurreert met het mineraal zwavel. Zwavel is onder andere verantwoordelijk voor de stevigheid van huid, haren en hoeven. Cysteïne en methionine zijn allebei zwavelhoudende aminozuren, waarvan methionine essentieel is. Dat betekent dat een paard dit aminozuur via de voeding binnen moet krijgen. Deze worden dan ook altijd doorgelaten door de darmwand omdat het lichaam deze aminozuren nodig heeft. Deze aminozuren met selenium worden niet als kapot gezien en worden meteen getransporteerd naar de plek waar ze hun werk moeten doen. Voor de stevigheid van de hoeven, huid en haren bouwt zwavel zogenaamde zwavelbruggen. Deze zwavelbruggen zorgen ervoor dat een eiwit zijn vorm behoudt en bieden stevigheid. Doordat deze aminozuren met selenium meteen naar de juiste plek getransporteerd worden kan selenium hier de plek van zwavel in deze bruggen innemen. Het grote nadeel hieraan is dat selenium niet de stevigheid biedt die zwavel biedt omdat selenium niet de bruggen kan maken die zwavel maakt.

Gevolgen van het voeren van organisch gebonden selenium:

  • Hoorn van de hoef wordt instabiel, kan scheuren en breken
  • Haren breken af
  • Peesproblemen
  • Spierproblemen
  • Insulineresistentie
  • Equine Metabool Syndroom

De seleniumgehaltes in het bloed zeggen helemaal niks over de seleniumgehaltes in het weefsel. De waardes in het bloed kunnen dus goed zijn, of zelfs een tekort aantonen, terwijl er in het weefsel sprake is van een overschot. De meeste paarden hebben geen seleniumtekort, dus ga dit niet zomaar suppleren en probeer het ook in voeding te voorkomen. Langdurig voeren van een balancer met organisch gebonden selenium kan bovenstaande gevolgen veroorzaken, daarvoor hoef je geen pure selenium te suppleren.

Hoe herken je organische mineralen?

Als mineralen in een voer organisch gebonden zijn kun je er over het algemeen vanuit gaan dat dit in de analyse van het voer vermeld staat. Voerproducenten zijn hier namelijk trots op.

Organisch gebonden mineralen kun je herkennen aan de volgende woorden:

  • Selenium: gist/cysteïne/methionine
  • Koper/ijzer/zink/mangaan: glycinaat
  • Magnesium: glycinaat, citraat, fumaraat, chelaat
  • Soms staat er ook letterlijk ‘organisch’ bij

Anorganische mineralen kun je herkennen aan deze woorden:

  • Oxide of sulfaat
  • Calcium: carbonaat of fosfaat
  • Natrium: natriumchloride (NaCl)
  • Kalium: kaliumchloride (KCl)
  • Natriumseleniet: wel anorganisch

Eigenlijk wil je mineralen alleen maar organisch voeren als een paard een aangetoond tekort heeft. Dan kun je het specifieke mineraal waar het paard een tekort van heeft organisch gaan suppleren. In alle andere situaties moet je eigenlijk geen organisch gebonden mineralen willen suppleren. Het paardenlichaam kan zijn mineralenbehoefte prima zelf reguleren, mits wij dat niet verstoren. Let bij het kiezen van voer dus goed op wat voor mineralen er in het voer zitten.

1 Reactie

  1. Dank voor de heldere uitleg..
    Ik kan nergens vinden of er in pharmahorse vit E excellence organische of anorganische Se wordt gebruikt, weet jij dit?

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Chat openen