WhatsApp

06 57 34 83 56

Email

info@paardoptimaal.nl

Luzerne is een vlinderbloemige plant die je aan je paard kan voeren die zeer rijk is aan eiwit (zo’n 16%). Dit is dan ook een van de redenen waarom deze voor paarden vaak ingezet wordt. Ook bevat het diverse vitamines en mineralen. Luzerne is iets wat vrij makkelijk en zonder veel twijfel toegevoegd wordt aan het rantsoen van een paard, maar is dit wel zo ‘onschuldig’? Bij het voeren van luzerne spelen namelijk wel een aantal dingen waar je over na moet denken, en die ga ik in deze blog uiteenzetten.

Waarom voer je luzerne?

Een paard heeft een hoge eiwitbehoefte. Waar eiwit eerst als iets negatiefs gezien werd – bijvoorbeeld doordat het gelinkt werd aan hoefbevangenheid – is inmiddels wel bekend dat eiwitten juist erg belangrijk zijn voor een paard. Eiwitten zijn namelijk de belangrijkste bouwstoffen voor het lichaam van je paard, en spelen een grote rol bij bijvoorbeeld spieropbouw. Hiervoor zijn essentiële aminozuren nodig. Dat zijn aminozuren die een paard niet zelf kan maken, waardoor ze hiervoor afhankelijk zijn van voeding. Eiwitten bestaan uit aminozuren. De essentiële aminozuren die je paard nodig heeft zijn lysine, methionine, threonine, isoleucine, leucine, tryptofaan, fenylalanine, histidine en valine. Hier wordt luzerne vaak voor ingezet, omdat dit een hoog eiwitpercentage bevat. Indien je luzerne inzet als eiwitbron voor je paard moet je hier wel minstens 1,5 kilo van voeren per dag. Houd er rekening mee dat een voerschep luzerne minder is dan 1 kilo, omdat luzerne licht van gewicht is.

Door grove luzerne toe te voegen aan het voer van je paard kunnen ze het minder snel weg schrokken. De vezels zorgen er namelijk voor dat je paard goed moet kauwen. Dat heeft het bijkomende voordeel dat er dan meer speeksel aangemaakt wordt. Speeksel heeft een bufferende werking op het maagzuur, waardoor dit geneutraliseerd wordt. Dat zou in theorie de kans op maagzweren verkleinen. Ook zorgt goed kauwen ervoor dat het oppervlak van de voedselbrij vergroot wordt, waardoor de voedingsstoffen beter opgenomen kunnen worden door het lichaam. Als je luzerne met dit doel geeft, zijn een paar handjes genoeg.

Sommige mensen kiezen ervoor om luzerne te voeren omdat hun paard anders te weinig ruwvoer krijgt. Toch zou ik in zo’n geval kijken naar mogelijkheden om je paard meer hooi aan te bieden. Op een pensionstal heb je hier niet altijd de mogelijkheid toe, maar als het kan zou ik er dan voor kiezen om zelf een baaltje hooi aan te schaffen om je paard hiermee bij te voeren. Als je luzerne wil gebruiken zodat je paard iets te knabbelen heeft, zul je namelijk vrij grote hoeveelheden luzerne moeten geven. Luzerne vertraagt het eten namelijk wel wat, maar niet dusdanig dat een paard met 3 kilo luzerne een aanzienlijk deel van de dag doorkomt. Let op: luzerne kan nooit in plaats van hooi gegeven worden. Daar is het niet voor bedoeld. Daar is het eiwitgehalte ook wel erg hoog voor. Soms wordt luzerne verkocht gemengd met hooi of stro om het eiwitgehalte omlaag te brengen.

Het voordeel van luzerne is dat het vaak laag in suiker is, vergeleken met andere eiwitbronnen. Dat maakt het geschikt voor paarden die gevoelig zijn voor suiker, of die bijvoorbeeld insulineresistent of hoefbevangen zijn. Houd er wel rekening mee dat er aan luzerne melasse toegevoegd kan worden wat het suikergehalte omhoog brengt.

Luzernebrok of -vezels

Luzerne is verkrijgbaar als grove vezels en als brok. Luzernevezels zorgen ervoor dat je paard langzamer moet eten, waardoor hij beter kan kauwen. Dat komt door de vezelrijke textuur. Brokken hebben deze werking niet omdat een paard brokken gemakkelijk wegwerkt. Houd er rekening mee dat brokken uit kunnen zetten waardoor het verstandig kan zijn om deze voor de zekerheid geweekt te voeren. Beide vormen van luzerne kunnen een eiwitbron voor je paard vormen. Wat de meest geschikte variant is, is dus afhankelijk van de reden waarom je luzerne wil geven en het voergemak.

Grove luzerne heb je ook nog in veel verschillende soorten. Hierin zit het verschil bijvoorbeeld in de lengte en de textuur van de vezels. Het ene luzerne product is veel fijner dan het andere. Een zacht luzerne product zal over het algemeen prettiger zijn voor de slijmvliezen in het lichaam, en de kans op beschadiging hiervan verminderen.

Nadelen van luzerne

Hoewel luzerne een nuttige toevoeging kan zijn aan het rantsoen van je paard, is het wel aan te raden om je goed in te lezen voordat je je paard dit product geeft. Er zitten namelijk ook wel wat haken en ogen aan, waar je paard best wel last van kan hebben.

Scheve calcium/fosfor verhouding

Luzerne heeft een scheve calcium/fosfor verhouding. Calcium en fosfor zijn beide mineralen die je paard nodig heeft, maar wel in bepaalde verhoudingen ten opzichte van elkaar. De ideale calcium/fosfor verhouding is 2:1, maar bij luzerne is deze 4:1. Er zit dus vier keer zoveel calcium in als dat er fosfor in zit. Een scheve calcium/fosfor verhouding kan problemen veroorzaken bij de botontwikkeling van een paard. Als een paard grote hoeveelheden luzerne per dag (>3kg) krijgt is het belangrijk dat deze scheve verhouding gecorrigeerd wordt. Het paard moet dan dus fosfor gesuppleerd krijgen. Hiervoor wordt vaak gebruik gemaakt van granen of zemelen, omdat deze veel fosfor bevatten. Echter ben ik zelf geen fan van het voeren van deze producten in grote hoeveelheden met het oog op het zetmeelgehalte.

Een overschot aan calcium kan er tevens voor zorgen dat magnesium niet goed opgenomen wordt in het lichaam. Dat kan voor problemen zorgen, want magnesium is ook een mineraal dat een paard nodig heeft. Naast dat luzerne veel calcium bevat, bevat het weinig magnesium. In het lichaam worden calcium en magnesium op dezelfde manier opgenomen. Calcium komt in grotere mate voor in voeding waardoor hier meer van opgenomen wordt. Als er genoeg calcium opgenomen is, wordt de opname van zowel calcium als magnesium door het lichaam beperkt. Als het calciumgehalte in het lichaam stijgt, zullen de nieren calcium – maar daarmee ook meteen magnesium – af gaan voeren. Bij een overschot aan calcium kan er dus nog steeds een magnesiumtekort ontstaan, ook al zou je paard in theorie genoeg magnesium binnen moeten krijgen. Magnesium ondersteunt soepele spieren, en wanneer dit mineraal niet goed opgenomen kan worden kan dat het functioneren van de spieren belemmeren. De grote aanwezigheid van calcium in paardenvoer draagt er aan bij dat vandaag de dag veel paarden een magnesiumtekort hebben.

Invloed op de maag

Er valt wat te zeggen voor de bufferende werking van luzerne als het gaat om de invloed op de maag. Luzerne bevat veel eiwit en calcium, wat de pH-waarde van maagzuur kan verlagen. Het stimuleert kauwen, waardoor er meer speeksel aangemaakt wordt. Ook dat zorgt ervoor dat het maagzuur minder zuur wordt. Toch heeft luzerne niet alleen een positieve werking op de maag. De structuur van luzerne kan voor irritatie zorgen in de maag, en daarmee ook juist maagzweren verergeren in het onderste gedeelte van de maag. Dit is gebleken uit een onderzoek met veulens waarbij veulens die luzerne kregen aanzienlijk meer maagzweren in het onderste deel van de maag ontwikkelden in vergelijking met de veulens die alleen hooi kregen. Waar eerst 44% van de veulens maagzweren had was dit na de eerste testperiode 93%.

Ik moet hier wel bij zeggen dat deze veulens ook haver kregen (de controlegroepen ook), en daarnaast ben ik dus ook van mening dat alleen luzerne inderdaad niet goed is voor een paard. Ze kregen wel vitamines en mineralen, maar ruwvoer moet altijd de basis zijn. Hadden de veulens wel altijd iets te eten? In het onderzoek staat niet beschreven dat ze ook ander ruwvoer kregen. Als ze slechts 2x per dag luzerne kregen en de rest van de dag niks kan dat ook zorgen voor maagzweren. Ook kregen zij 5,5 kg luzerne, wat mijn inziens ook wel erg veel is. Ik denk niet dat veel paardeneigenaren zoveel zouden geven. Dan voer je in zo’n 3 dagen een heel pak luzerne op. Toch valt niet te ontkennen dat luzerne in dit onderzoek in ieder geval geen maagzweren heeft voorkomen.

Ik heb er niet veel over terug kunnen vinden, maar luzerne zou ook onwenselijk zijn voor paarden die lever- en nierproblemen hebben. Dit omdat overtollig eiwit omgezet wordt in ammoniak, wat door deze organen uitgescheiden moet worden. Ook kan dit – met name bij stalpaarden – belastend zijn voor de luchtwegen doordat het een vieze stal creëert door urine.

Jeuk door luzerne

Luzerne kan voor jeuk zorgen bij een paard. Als jouw paard ineens jeuk krijgt na een voerwisseling naar voer met luzerne zit de kans erin dat dit door luzerne komt. Veel vitaminebrokken, muesli en krachtvoer bevatten luzerne, maar lang niet alle paarden kunnen hier tegen. Paarden kunnen overgevoelig zijn voor en reageren op het hoge eiwitgehalte in luzerne. Dit kan jeuk veroorzaken waardoor paarden gaan schuren. Dit speelt dus niet alleen bij grove luzerne maar ook bij producten waar luzerne als basis gebruikt is.

Het kan weken of maanden duren voordat een dergelijke reactie optreedt. Ook als je paard al geruime tijd luzerne krijgt en ineens jeuk heeft, zou dit nog steeds aan het voer kunnen liggen. Je kunt dit controleren door het voer dat luzerne bevat tijdelijk niet te geven en te kijken of de jeuk stopt. Als deze stopt kun je de conclusie trekken dat je paard reageert op luzerne – mits je niet meerdere dingen aangepast hebt. Als dit het geval is, is stoppen met luzerne voeren ook de enige manier om de jeuk te stoppen. Zalfjes en supplementen gaan dat niet oplossen omdat het van binnenuit komt. Als je paard jeuk blijft hebben kun je verder zoeken naar een andere oorzaak.

Stofgehalte

Luzerne kan stoffig zijn, wat niet altijd wenselijk is. Voor een paard met gevoelige luchtwegen is dit niet ideaal. Echter komt dit stof dat in een verpakking van luzerne zit van de bladeren van de luzerneplant, en dat is wel het deel van de plant waar de belangrijkste voedingsstoffen in zitten. Sommige producenten kiezen ervoor om dit te binden met melasse zodat het minder stoffig wordt, of het wordt eruit gezeefd. Daardoor is de luzerne minder stoffig, maar bevat het dus ook minder voedingsstoffen en dus wel melasse.

Alternatieven voor luzerne

Luzerne wordt vaak gebruikt als eiwitbron, maar ook om ervoor te zorgen dat een paard langzamer eet. Voor beide toepassingen zijn ook andere opties mogelijk. Als het gaat om een eiwitbron zou je ook kunnen kijken naar esparcette of timothee, en hooi en gras als basis rantsoen spelen hier natuurlijk ook een belangrijke rol in. Esparcette heeft nog steeds een scheve calcium/fosfor verhouding, maar wel wat minder dan luzerne. Timothee heeft wel een goede calcium/fosfor verhouding. Houdt er rekening mee dat ook hooi en gras niet per se een gunstige verhouding heeft. Voor je ruwvoer zou je dit kunnen controleren met een ruwvoeranalyse.

Als het doel is om je paard langzamer te laten eten zijn daar ook andere mogelijkheden voor. Zo kun je een steen in de voerbak van je paard leggen, zodat hij om de steen heen moet eten en dus niet zo makkelijk kan schrokken. Je kunt ook kleinere porties aanbieden, of de voerbak van je paard vast houden en steeds even weg nemen zodat hij zijn mond leeg moet eten. Je kan kijken voor een soortgelijk voer in een muesli variant in plaats van brok, want op muesli moeten paarden beter kauwen. Ook een grotere brok zou kunnen helpen. Om schrokken te voorkomen is het natuurlijk ook belangrijk dat je paard voldoende te eten krijgt. Als hij echt honger heeft is de kans dat hij gaat schrokken veel groter dan wanneer hij een gevulde maag heeft. Als je om het schrokken tegen te gaan een handje luzerne geeft en je paard hier niet op reageert met bijvoorbeeld jeuk zal dit niet zo’n probleem vormen. Bij grotere hoeveelheden moet er wel het een en ander gecorrigeerd worden.

Misschien komt er in de toekomst nog een tweede deel van dit artikel, want tijdens mijn research kwam ik nog wel meer interessante dingen tegen over luzerne. Om alles in deze blog te behandelen zou echter wel heel veel worden, dus wie weet!

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Chat openen