WhatsApp

06 57 34 83 56

Email

info@paardoptimaal.nl

Je wordt op dit moment misschien wel doodgegooid met termen als ‘graanvrij’ en ‘graanarm’, en in het verlengde ‘laag in suiker en zetmeel’. Sommige mensen vinden het een hype, maar ik vind dat zetmeel zeker iets is waar je voorzichtig mee moet zijn en waar je bewust mee om moet gaan in de voeding van je paard. Waarom ik granen ook in deze intro noem is omdat granen relatief hoog in suiker en zetmeel zijn, en daarnaast ook weinig vezels bevatten. Van nature is dat het tegenovergestelde van waar je paard behoefte aan heeft, maar toch zijn er nog ontzettend veel voeren die hoog in suiker en zetmeel zijn. In deze blog ga ik het hebben over de gevolgen van een zetmeelrijk dieet voor je paard.

Wat is zetmeel?

Zetmeel (en suiker ook) is een belangrijke koolhydraat die energie levert aan het lichaam van je paard. Het zijn voedingsstoffen die een paard nodig heeft om voldoende energie te hebben voor zijn training. Suiker is een op zichzelf staande molecuul die in de dunne darm zo in het bloed opgenomen wordt. Zetmeel bestaat uit meerdere suikermoleculen, waardoor het nog een bewerking nodig heeft voordat het opgenomen kan worden. Deze koolhydraten worden in de dunne darm omgezet in glucose en leveren daardoor snelle energie, die dus snel vrijkomt voor je paard. Je paard krijgt dus een suikerpiek en daarmee een piek in zijn energie, net zoals wij mensen een suikerpiek kunnen krijgen. Hierdoor stijgt ook de bloedsuikerspiegel. Deze energie vanuit deze koolhydraten werkt anders dan energie uit ruwvoer, dat omgezet wordt naar vluchtige vetzuren in de blinde darm en daar langzaam vrijkomende energie geeft. Voor veel paarden is zo’n suikerpiek niet wenselijk, en daarom is ruwvoer voor de meeste paarden een betere energiebron.

Wat doet zetmeel met het lichaam van je paard?

Het lichaam van een paard is er niet op gebouwd om grote hoeveelheden zetmeel te verwerken. Zetmeel wordt verwerkt door het enzym amylase, en hiervan maakt een paard maar een beperkte hoeveelheid aan. Alles wat niet door amylase verteert kan worden, stroomt onverteerd door naar de rest van het lichaam. In de blinde en dikke darm zorgt dit voor problemen. Hier leven miljoenen micro-organismen – de darmflora. Deze organismen (bacteriën, schimmels en gisten) hebben allemaal hun eigen functie in de darmen. Ze eten bepaalde stoffen op die uit de voeding van je paard komen, en scheiden andere stoffen die je paard nodig heeft uit. Van nature hebben deze micro-organismen behoefte aan vezelrijk voer, waarmee ze goede stoffen uit kunnen scheiden.

Er zijn echter ook micro-organismen die stoffen als zetmeel en suiker verteren. Deze zijn ook nodig, omdat je paard deze stoffen ook nodig heeft. Echter, wanneer je paard veel suiker en zetmeel binnen krijgt, en weinig vezels, zullen de goede micro-organismen afsterven en de ‘slechte’ gaan vermeerderen. Zij eten zetmeel en scheiden melkzuur en vetzuur uit, wat verzuring van de darmen tot gevolg kan hebben als er in één keer veel uitgescheiden wordt. Er ontstaat dan een zuur milieu in de darmen, die daar niet goed tegen kunnen, en ook dit kan goede bacteriën doden. Het afsterven van goede bacteriën zorgt voor toxines in de darmen. Deze kunnen bijvoorbeeld diarree, koliek of hoefbevangenheid veroorzaken. Krachtvoer wil je daarom maar in kleine hoeveelheden en met zo min mogelijk suiker en zetmeel geven, om deze verzuring in de darmen te voorkomen en de darmen in balans te houden.

Waar zit zetmeel in?

Zetmeel zit in vrijwel ieder paardenvoer, maar het wordt een probleem wanneer het in grote percentages aanwezig is en er veel van het voer gevoerd moet worden volgens het advies. Dit geldt ook voor suiker, maar daar wil ik nog een andere blog over schrijven. Je vindt veel zetmeel in voeren waar een grote hoeveelheid granen in aanwezig is. Er zijn voeren die bijna voor 50% uit zetmeel bestaan. Als je je paard daarvan bijvoorbeeld 3 kilo per dag geeft, krijgt je paard bijna 1,5 kilo zetmeel binnen. Dat is echt heel veel. En dan heb ik het over voeren die gemakkelijk verkrijgbaar zijn, dus als je niet thuis bent in paardenvoeding zou je je paard onbewust zomaar grote hoeveelheden zetmeel kunnen geven. Zelf ben ik sowieso geen fan van voer waar je kilo’s van moet geven om in de vitamine- en mineralenbehoefte te voorzien, en zal ik altijd voorkeur geven aan een vitaminebrok.

Er wordt voor paardenvoer vaak gebruik gemaakt van zetmeelrijke ingrediënten. Het meest voor de hand liggende voorbeeld hiervan zijn granen. Bij granen kun je denken aan haver, tarwe, gerst, mais, spelt en rijst, en alle bewerkte varianten hiervan. Vroeger is men paarden granen gaan voeren zodat ze veel energie tot zich konden nemen in weinig tijd als ze op het land moesten werken. Echter, vergeleken met deze werkpaarden werkt het gemiddelde paard vandaag de dag helemaal niet zo hard. Het heeft die granen dus ook niet nodig. Als je je paard dan toch granen wil geven kun je het beste kiezen voor een onbewerkte variant. Granen worden bewerkt om ze beter opneembaar te maken. Zonder deze bewerking bevatten ze minder koolhydraten en, doordat het vliesje er nog omheen zit, meer vezels.

Dit zijn enkele percentages zetmeel die te vinden zijn in voeren die in Nederland gemakkelijk verkrijgbaar zijn. Welke voeren van welke merken het zijn zet ik er niet bij, maar om je even een beeld te geven. Welke percentages dan wel wenselijk zijn kom ik in de alinea hieronder op.

Hoeveel zetmeel mag mijn paard hebben?

Idealiter is het percentage suiker en zetmeel bij elkaar opgeteld onder de 10%, maar je zult merken dat hier maar heel weinig voeren aan voldoen. Zeker als je paard verschillende voeren krijgt zul je hier al snel boven zitten. Tussen de 10 en 20% vind ik zelf nog acceptabel, maar hoger dan 20% zou ik niet voeren aan mijn paard. Deze percentages kun je dus eenvoudig op internet of op het etiket van je voer vinden. Soms wordt er een ‘suiker en zetmeel’-percentage gecommuniceerd, maar meestal staan ze los op het etiket. Deze getallen tel je dan bij elkaar op.

Hou deze percentages ook echt zelf in de gaten. Er zijn voeren die aangeprijsd worden als ‘laag in zetmeel’, maar die alsnog 15-25% zetmeel bevatten. Dat is in mijn ogen niet laag in zetmeel. Verschillende voerproducenten hebben verschillende ideeën over wat wel en niet laag in suiker en zetmeel is. Bepaal welk percentage voor jouw paard acceptabel is, en zorg dat je voer kiest dat hieronder blijft door de percentages op de etiketten of online erop na te slaan. Sommige voeren worden aangeprijsd omdat er bijvoorbeeld geen haver in zit, of het laag in suiker is. Dat er geen haver in zit, wil nog niet zeggen dat het voer dan ook laag in zetmeel is. Er zijn tenslotte nog genoeg andere granen die het zetmeelpercentage omhoog kunnen brengen. Ook kan suikerarm voer wel heel veel zetmeel bevatten, wat het nog steeds ongezond voer maakt.

Een paard dat een zware prestatie moet leveren moet wel ergens zijn energie uithalen. Dit is ook de reden dat suikers en zetmeel in sportbrokken vaak in grote aantallen aanwezig zijn. Kleine hoeveelheden zetmeel zijn bij sportpaarden dus niet per se een probleem, maar ook hierbij moet je bewust bezig zijn met de zetmeel percentages in het voer dat je voert. Het kan ook interessant zijn om te kijken naar andere manieren om je paard in energie te voorzien, zoals ruwvoer of vet (al moet je paard natuurlijk sowieso ruwvoer krijgen).

Er zijn gevallen waarbij je nog extra op moet letten met zetmeelrijk voer. Je kunt hierbij denken aan paarden met hoef- of spierbevangenheid, insulineresistentie en PPID. Ook bij sobere rassen of paarden die snel te dik worden is veel zetmeel niet wenselijk omdat deze rassen die energie meestal niet nodig hebben en het dus opslaan. Bij nerveuze of hete paarden zou ik grote hoeveelheden zetmeel ook zoveel mogelijk voorkomen, omdat dit alleen maar meer snelle energie geeft.

Mag mijn paard dan helemaal geen zetmeel?

Het is dus niet nodig om suiker en zetmeel helemaal uit het rantsoen van je paard te schrappen. Sterker nog, dat is niet eens mogelijk (of wenselijk), want ook ruwvoer bevat bijvoorbeeld best veel suiker en ook wat zetmeel, maar dat heeft je paard toch echt nodig. Bij hooi is een suiker- & zetmeelpercentage van 10-15% opgeteld redelijk gemiddeld. Gezien dit het voer is waar de spijsvertering van je paard voor gemaakt is, ligt het voor de hand dat dit ongeveer het percentage is wat geschikt is voor een paard.

Ik vind het belangrijk dat paardeneigenaren zich bewust zijn van het effect dat zetmeel – maar ook voeding in het algemeen – op hun paard heeft, en hun paard niet zomaar iets voeren. Vertrouw niet blind op de beloftes op de zak van een voer, maar kijk verder dan je neus lang is. Ga er niet vanuit dat ieder voer wat verkocht wordt goed is voor je paard (want anders wordt het toch niet verkocht? Wel dus, net als dat wij ook fast food, alcohol en sigaretten kunnen kopen). Leer zelf een voeretiket begrijpen zodat je weloverwogen keuzes voor je paard kan maken. Helaas zijn het ook vaak de goedkopere (en vaak ook de makkelijk verkrijgbare) voeren waar veel zetmeel in zit, omdat veel duurdere merken gebruik maken van duurdere en schonere grondstoffen. Dat geldt uiteraard niet voor ieder product. Er zijn ook goede, goedkopere voeren, en zeker ook slechte, dure voeren.

Een reactie plaatsen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Chat openen